Avrupa Birliği ve Ortak Dil

Avrupa Birliği Tercüme Genel Müdürlüğü dünyadaki en büyük çeviri sağlayıcı kurumlardan biridir ve her yıl 300 milyon Avro harcamaktadır. Ancak, Avrupa Birliğinin ortak kültür destekleme amacına rağmen, edebiyat değişimi politikası gerçekten var mı?

Avrupa Yazarlar Birliği gibi edebiyat değişimleri savunmaya yönelik birçok dernek şüpheci olmaya devam ediyor. Yayınlanmış çevirilerin çok az olduğu bir gerçektir. Mayıs 2013’te Franco-Germano-Polish Genshagen Vakfı’nda (Berlin yakınlarında), Avrupa Yazarlar Birliği müdürü, Camille de Toledo, konuyla ilgili cevabının olumsuz olduğunu açıkça belirtmiştir. Ancak neden hayır dedi? Çevirmenlerin sadece ara sıra geçen kelimeleri doldurduğu bilgisayarla çeviri ve önceden belirlenmiş çerçeveler/yapılar çapında, Toledo yazarların ölümünü görmüştür. Politika enstitüsünün amaçlarından biri, AB’nin modern çeviri hizmetlerinden bağımsız olarak bir edebi merkezin ortaya çıkmasına yardımcı olmaktır.

Avrupa Birliğinde Kelimelerin Şiiri

AB, resmi bültenlerin ve benzeri üretimi ile ilgili güncel konular ve resmi konuları yönetmek için gerekli olduğu gibi, çeviri bürokrasisine güvenmektedir. Ancak, bu durumlarda temel ve yararlı olan, bu tür çeviriye yaklaşımı doğası gereği kişisel olmayandır. Birçok durumda, tercüme edilen metinler, anlaşmalar, resmi evraklarda vb. yazarın/çevirmenin adı yer almamaktadır. Peki burada sorun nedir? Camille de Toledo bunun edebi metinler için sıradan hale gelme riskinin olduğunu düşünüyor. Bu yüzden, mevcut günlük uygulamalar yerine, AB bir edebi değişim politikasını destekleyebilecek metinlerin şiirine odaklanması gerekiyor.

Camille de Toledo, AB’nin etkili bir mekanik görev olan iletişim çevirisi ile insani görev olarak kalan edebi çeviri arasındaki temel ayrımı vurgulamaktadır. AB, edebiyat derneklerinin edebiyatı desteklemediğini söylediği iletişim çevirisine odaklanmıştır. Camille de Toledo’nun bu konuyla ilgili önemli bir sorusu vardır: Bu çeviriler için kim para ödeyecek? Kitapların dilden dile aktarılması, birçok ülkede yayınlanması için zamana ihtiyaç vardır ve çevirileri çok pahalıdır. AB kurulduğunda, hiç kimse bunu dikkate almadı ve ortak dil konusu açısında da bu durum çok önemlidir.

Ortak Dil İhmal Ediliyor

Çeviri konusunu daha küresel bir bağlamda ele alan Camille de Toledo’nun ilginç bir teorisi bulunmaktadır. AB’nin mevcut kimlik krizinin ve yaşadığı gerginliklerin ortak dilin ihmaliyle doğrudan bağlantılı olduğunu düşünüyor.

Umberto Eco’nun ünlü sözünden “Çeviri Avrupa’nın tek ortak dilidir”  yola çıkarak, Avrupa Yazarlar Birliği metinlerin şiirsel yapısının yeniden incelenmesini istiyor. Yazma niyeti ve isteğinin yazarlarda olduğu kadar çevirmenlerde de ortaya çıkması gerektiğini düşünüyor. Dolayısıyla çeviri bir yaratılış eylemidir. Bu konu, ekonomik ticari ve kültürel piyasanın yaygın olduğu bir zamanda olmalıdır. Edebiyat, İtalya şarapları ve Alman otomobilleri ihraç etmek kadar kolay olmalıdır. Bu durum, Avrupa Yazarlar Birliğinin, Finnegan projesi aracılığıyla başkalarına katıldığı, birçok dilde yazılmış olan James Joyce romanlarından birinde karakterden bahsettiği zorluktur. Bu proje aracılığıyla, Avrupa Yazarlar Birliği, Avrupa Birliğinin resmi olarak kabul etmediği Avrupa Dilleri ve yazarları ile resmi AB dillerinde çalışan çevirmenler arasındaki bağlantıları yeniden canlandıran bir Avrupa kültürel mirası yaratmak istiyor.

 

Ankara Yeminli Tercüme Bürosu – BSİ Tercüme ve Danışmanlık Hizmetleri